Kiralara %25 Sınırı Geldi, Ev Sahipleri Sözleşmeleri Öteliyor

Geçtiğimiz hafta yürürlüğe giren kira artışlarında %25 sınırlama yasa tasarısı sonrasında tartışmalar halen devam ediyor. Ev sahipleri enflasyonun çok altındaki bu sınırlamadan memnun olmazken, kiracılar önce memnun oldu ancak sonrasındaki gelişmeler can sıkmaya devam ediyor. Çünkü konut kiralarında 1 Temmuz 2023’e kadar uygulanacak olan %25’lik kira artış sınırına takılmak istemeyen birçok ev sahibi, yeni kontratlarını 2 Temmuz’a erteliyor.

Ev Sahipleri Sözleşmeleri Neden Öteliyor?

Düzenlemenin yankıları sürerken, birçok kesim tarafından kayıt dışılığın artacağı endişesi hâkim. Ev sahipleri evlerini daha yüksek fiyata kiraya vermek için kiracılarını tahliye etmeye çalışıyor. Bir yandan da son zamanların en yüksek ev sahibi-kiracı davalarıyla mücadele ediliyor. Eğer böyle giderse önümüzdeki zamanlarda bu davalarda artış olması da kaçınılmaz gözüküyor. Ev sahiplerinin kira kontratlarını erteleme haberleri ise sıklaşmaya başladı. Çünkü erteleme geçici ve 2 Temmuz’a kadar geçerli olacak. Yani şimdi ev kiralayanlar gelecek yıl sözleşme yenileme tarihi geldiği zaman %25 üzerinden anlaşma yapacak. Ev sahipleri ise 2 Temmuz tarihine öteleyerek gelecek yıl kontratların %25 sınırlamadan etkilenmemesini sağlamaya çalışıyor.

Tabi bu yasanın kiracıyı korumak için yapıldığını unutmamak gerekiyor. Yükselen enflasyonla birlikte kira artışları %40’ı bulurken, böyle giderse kira artışlarının %70-80 bandına ulaşacağı tahmin ediliyordu. Bu açıdan bakıldığında yasaya olumlu diyebiliriz ancak detaylara indiğimizde tek geçim kaynağı kira geliri olan 2,5 milyon insan olduğu gerçeği ile karşılaşıyoruz. Bu insanların yüksek enflasyon karşısında ciddi bir gelir kaybına uğrayacağı da önümüzde duruyor. Düzenlemenin daha fazla detaylandırılması gerekiyordu.

Kiralık Konut Piyasasını Ne Bekliyor?

Bu tarz geçici hareketlerin ve sınırlı kalan çözümlerin etkilerinin de uzun sürmediğini daha önceki tecrübelerimizden görüyoruz. Genelde kısa zaman içerisinde bir arka kapı bulunuyor. Bu durum da kayıt dışılığı artıyor. Yasal anlaşmalar yapıp el altından kalan paralar tahsil edilebilir. Kiracılar ise bu zor dönemde evsiz kalmamak için yüksek olasılıkla bunu kabul edebilir. Bir anlamda kaş yapacağım derken, göz çıkarmak misali bir durum. Şimdi ev sahipleri veya yeni yatırımcılar konutta bu kira sınırlaması ile kira kazancı yatırımından da uzaklaşabilir ve evlerini satılığa çıkarabilir. Ancak satılığa çıkacak olan evler de ucuz olmayacak çünkü kira gelirinden vazgeçen ev sahipleri yüksek kazanç sağlamak isteyecek. Yani neresinden bakarsanız iş içinden çıkılmaz bir hal alıyor. Çünkü sorun aslında ne ev sahiplerinde ne de kiracılarda. Sorun, yaşadığımız yüksek kur ve yüksek enflasyon nedeniyle gerçekleşiyor. Müteahhitler fiyatlardan dolayı ev üretemezken, üretilen evler yüksek fiyatlarla satılıyor. Ev sahipleri de kendilerini enflasyon karşısında korumak istiyor. Artan hayat pahalılığı mahallelere yansıyor ve fiyatlar sürekli yukarı tırmanıyor.

İlanlar Azalırken Kiralar Artıyor

Tasarının etkilerini görmek için henüz erken ama ilk etapta kiralık ev ilanlarında azalma gözlemleniyor. Çünkü ev sahipleri de tasarı üzerinde yeni düzenlemeler gelebileceği beklentisine sahip. Bu yüzden biraz bekleme pozisyonuna geçmiş olabilir. Eğer ki herhangi bir değişiklik olmazsa, ev sahipleri her an gelir kaybına uğrayabilecekleri endişesi ise yeni kiraları olağandan daha da yüksek tutabilir. Temmuz ayının 2. yarısına kadar piyasanın gözlemleneceği düşünülüyor. Ondan sonra olacaklara hep birlikte bakacağız.