Kira Artışına Sınırlama mı Geliyor?

İngiliz araştırma şirketi Knight Frank’e göre, 2021 yılında ev fiyatlarının en fazla değerlendiği ülke Türkiye oldu. Yüksek seyreden döviz ve enflasyon kaynaklı olarak artan maliyetler yeni konut yapılamamasına ve azalan konutlar da konut fiyatlarının aşırı yükselmesine yol açıyor.

Benzer bir şekilde bu durum kira fiyatlarını da etkiliyor. Normal şartlarda TÜFE oranı üzerinde zam yapılamayan kiralık evler, yeni kiracılara 2-3 katı fiyatla kiralanabiliyor. Ev sahipleri de bu durum karşısında yükselen enflasyonu öne sürüyor. Yıllık enflasyon %60’ları bulurken, 12 aylık ortalamaların %30’larda kalması sorun teşkil ediyor.

Aşırı Yükselen Kiralara Karşı Önlemler

Bazı bölgelerde kiraların aşırı yükselmesi gerçek anlamda kontrolden çıkmış durumda. Lüks sahil semtlerinde küçük metrekareli sıfır evler 10 bin TL kiradan başlıyor. Kadıköy, Beşiktaş, Sarıyer gibi ilçelerde ortalama kiralar dahi şu an 10 bin TL üzerine çıktı. Hal böyleyken, hükümet de bazı çözümler üreterek vatandaşlarımızı rahatlatmamayı planlıyor.

?TÜFE oranını aşan kira uygulamasını denetleyip ceza vermek

?Belediye ve şirketlere kiralık konut ürettirmek.

?Büyükşehirlerdeki artışlara sınır getirmek.

Düşünülen bu uygulamalardan ilk ikisi uzun zamandır uzmanlar tarafından da dile getiriyor. 3. madde olan “tavan fiyat” belirlenmesi ise tartışma konusu olmuş durumda. Tartışmaya katılanların bir bölümü bunun serbest piyasa koşullarına aykırı olacağı ve sonuç alınmasının zor olacağını belirtiyor. Bir diğer kısım ise dünyada benzer örnekler olduğunu söylüyor.

Kiralık Konutta Hollanda Modeli

Hollanda’daki konutların %42’sinde kiracılar yaşıyor. Kiracısı bol olan Hollanda’da son dönemde kiralar hızla artarken, özellikle düşük ve orta gelirliler konut bulmakta ciddi sıkıntılar yaşadığı görülüyor. Hollanda’da devam eden ve kapsamı genişletilmek istenen puanlama sitemi ise şöyle;

Ülke genelindeki kiralık konutların %75’lik kısmını kapsayan sosyal konutların kira bedelleri, konutların boyutu, yaşı, oda sayısı, mutfağı, banyosu, bahçesi, enerji verimliliği gibi çok sayıda farklı kriterle puanlanıyor. Puanlar belli bir sınırın altında kalıyorsa “sosyal konut” oluyor ve bunun kiraları da hükümet tarafından belirleniyor. Bu değer, Hollanda’da sistem puanının karşılığı olarak 763 Euro olarak belirlenmiş. Eğer ki bu fiyat üzerinde çıkarsa, orası “özel konut” oluyor.

Böylece daha fazla sayıda konutun kirası sistem tarafından tespit edilebilirken, ev sahipleri kafalarına göre artış yapamıyor.

Konutta Tavan Fiyat Uygulanabilir mi?

Direkt olarak Hollanda modeli uygulanmayacak olsa da yakın bir zaman Cumhurbaşkanı tarafından konutlarda tavan fiyat ile ilgili bir açıklama yapılacağı konuşuluyor. Bunun içerisinde yukarıda bahsettiğim denetimlerin sıkılaştırılması ve aynı zamanda belediyelerle ortak çalışılarak orta ve düşük gelirliler için konut üretilmesi de düşünülüyor. Elbette enflasyon ve dövizin tansiyonu düşmeden birçok şey havada kalacaktır. Ancak, ev sahiplerinin yaptığı fahiş fiyat artışının önünü kesebilecek her fikir değerli olabilir, makul olduğu sürece de değerlendirilmelidir.