AİDATLAR KİRA FİYATINA ULAŞTI

Son dönemde herkes zamları konuşuyor. Hemen hemen zamlanmayan, bir önceki yıla göre fiyatı 2-3 kat artmayan bir ürün ya da hizmet kalmadı. Herkesin kazandığı para da bu kadar artış gösterseydi bir sorun olmazdı ancak ne yazık ki çalışanların ücretlerine gelen zamlar artışların yanında komik kalıyor. Hal böyle olunca, bu hafta gündemde olan aidat zamlarından biraz bahsedelim istiyorum. Özellikle İstanbul’un bazı sitelerinde aidat artışların %70’i geçmesi vatandaşları zor durumda bırakıyor. Peki aidatlar neden artıyor? Site sakinlerinin buna karşı yapabileceği bir şey var mı? Yeni ev satın alacaklar aidat fiyatlarına dikkat etmeli mi? Gelin birlikte bakalım.

Aidatlar Hangi İlçede Ne Kadar Arttı?

TEYFED verilerine göre, en yüksek aidat Sarıyer, Ortaköy ve Beşiktaş’ta bulunan sitelerde alınıyor. Şişli’nin lüks siteleri, metrekare başına ortalama 14,86 TL ile Türkiye’nin zirvesinde yer alıyor. Bu ilçelerde yer alan sitelerde aidatlar 2 bin TL ile 5 bin TL arasında değişiyor. Üsküdar-Çamlıca bölgesinde artışlar %50’yi bulurken, Üsküdar, Çamlıca, Kadıköy bölgesinde ortalama aidat 350 lira bandından başlayıp, 1.500 TL’ye kadar çıkabiliyor.

İstanbul’a daha genel bakacak olursak, aidatlar ilçe ortalamalarına göre 55 TL ile 3.500 TL bandında gidiyor. Siteye ve evin büyüklüğüne göre bu fiyatlar değişiyor. İstanbul genel ortalaması ise metrekarede 4,5 TL civarında yer alıyor.

Şişli ilçe bazında da lider durumda ve aidatlar 950 TL seviyesine çıkıyor.  Onu 935 TL ile Beşiktaş takip ediyor. Kağıthane 553 TL ile geliyor arkasından. Üsküdar 524 TL ile, Kadıköy 512 TL ile ve Sarıyer 495 TL ile geliyor. En düşük ise Fatih aylık 55 TL ile ilk sırada. Beylikdüzü ve Büyükçekmece civarında aylık 220 TL. Evler büyüdükçe aidat fiyatları da artış gösteriyor. Hem büyük hem de merkezi konumda, iyi imkanlara sahip bir sitedeyseniz ciddi oranda aidat verebiliyorsunuz?

Aidatlar Neden Yükseliyor?

Her şeyden önce aidatların neden arttığından başlamamız gerekiyor. Çünkü sorun aidat ödemekten öte, aidatların gereğinden fazla yükselmesi. Hayat pahalılığın 2 katına çıktığı bir ortamda, kazanılan paranın o kadar yükselmedi düşünüldüğünde, vatandaşlar haklı olarak %70 zamlara isyan ediyor. Ancak yönetimlerin ise aidat zamlarının neden yapıldığına yönelik açıklamaları var. Sitelerde toplanan aidat gelirlerinin %60’tan fazlasının çalışanlara ödendiği ve asgari ücrete gelen %50’lik zam nedeniyle aidatların arttığı söyleniyor. Bununla da kalmıyor elektriğe gelen %125’ten fazla zam belirtiliyor. Bakım giderlerinin ve malzeme fiyatlarının da artması eklenince, en az %40-70’lik bir aidat zammı kaçınılmaz oluyor.

Ev Sahipleri ve Kiracılar Ne Diyor?

Yukarıda belirttiğimiz gibi site sakinleri aidat ödenmesinden ya da zam yapılmasından rahatsız değil. Asıl sorun çok yüksek oranda ve birden yapılan zamlar. Üstelik bir de öncesi var. Çoğu site sakini pandemi boyunca havuz, ortak alan, sauna vs. gibi sosyal hizmetleri kullanmadığını ve hatta çocuklar için olan alanların dahi kapalı kaldığını belirtiyor. Ancak bu dönemde aidatlarda herhangi bir indirim dahi yapılmazken, şimdi aniden yapılan artış uygunsuz bulunuyor.

Site Aidatlarına Zamlar Neye Göre Yapılır?

Site aidat ücretlerinde zam oranları yine tüm kat maliklerinin katılabildiği kat malikleri kurulu tarafından belirleniyor. Kat Mülkiyeti Kanunu’na göre kiracının aidat borcu olarak sorumlu tutulabileceği üst sınır ise kira bedeli olarak belirlenmiş. Ancak bunun max. kira bedeli olması fiyatın oraya kadar taşınabileceği anlamına gelmiyor. Artışın hakkaniyetli yapılması eğer yapılmıyorsa da site sakinlerinin yasal haklarını kullanması gerekiyor.  xx

Ev Satın Alacaklar Ne Yapmalı?

Bir ev satın alındığında ya da kiralık ev bakıldığında aidat ücretleri en son konuşulan ya da hiç konuşulmayan bir şeydi. Şimdi ise ilk sorulan sorulardan biri oluyor. Yeni ev alacak olanların; özellikle kredi ile ev alanların aidat bedelini mutlaka öğrenmesi lazım. Çünkü sürpriz bir aidat bedelini her ay ödemek, kredi ödemelerinde bütçeyi zorlarsa sorunlar çıkarabilir.

Yönetim planı mutlaka iyi okunmalı. 1+1 ve 4+1 dairelerden oluşan bir sitede eğer planda ‘Herkes eşit aidat ödeyecek’ şeklinde bir hüküm varsa bu adaletli değildir. Ancak hiç kimse itiraz etmediği için de yönetim planına uygun bir aidat toplama şekli olur. Bu yüzden ev satın alacaklar mutlaka yönetim planına bakmalı ve genel kurullara katılarak site yönetim bütçesine itiraz etme hakkını elde etmelidirler.

Eğer daire tipi ne olursa olsun aynı aidat ödenecektir deniliyorsa, bu aynı zamanda eşitlik ilkesine aykırılık sebebiyle mahkemeye başvurma hakkı doğurur. Eğer kural yönetim planında getirilmişse bu durumda da 5’te 4 çoğunlukla yönetim planı değiştirilerek hukuka aykırı hal düzeltilebilir.